Cilj: Cilj istraživanja je procijeniti srednju žljezdanu dozu (engl. Mean Glandular Dose - MGD) u kategorijama gustoće dojki, te utvrditi njenu povezanost sa parametrima snimanja u digitalnoj mamografiji. Metode: Retrospektivna opservaciona studija je provedena u Zavodu za zdravstvenu zaštitu žena i materinstva Kantona Sarajevo, u periodu od januara do maja 2024. godine, a obuhvatila je asimptomatske ispitanice starosti od 40 do 65 godina koje su podvrgnute rutinskoj digitalnoj mamografiji. Kraniokaudalne (engl. craniocaudal - CC) i mediolateralno-kose (engl. mediolateral oblique - MLO) projekcije su urađene pomoću Mammography Fusion sistema (Siemens Healthineers, Erlangen, Germany). Iz Sectra PACS sistema, prikupljeni su podaci o debljini kompresije dojke, MGD-u, naponu rendgenske cijevi (kV) i proizvodu jačine struje i vremena ekspozicije (mAs) (Sectra AB, Linköping, Sweden). Gustoća dojki je provedena prema smjernicama sistema za izvještavanje i klasifikaciju nalaza snimanja dojke. Statistička analiza je uključivala t-test za zavisne uzorke i Pearsonovu korelaciju, uz nivo statističke značajnosti p<0,05 i interval pouzdanosti od 95%. Rezultati: U studiju su uključene 103 ispitanice, prosječne dobi 50,73±5,06 godina. MGD je pokazala postepeni porast sa povećanjem gustoće dojki, krećući se od 1,23±0,20 mGy u kategoriji A (masne dojke) do 1,46±0,39 mGy u kategoriji C (heterogeno guste dojke). MLO projekcije su imale značajno veću debljinu kompresije, kV, MGD i mAs vrijednosti u odnosu na CC projekcije (p<0,001). Korelacijska analiza je pokazala umjereno pozitivnu povezanost između debljine kompresije i MGD-a, te mAs-a (r=0,50–0,61), dok je između MGD-a i mAs-a u svim projekcijama, utvrđena izrazito jaka korelacija (r=0,979–0,988; p<0,001). Zaključak: Gustoća dojki i ekspozicioni parametri snimanja utiču na vrijednosti srednje žljezdane doze u digitalnoj mamografiji, te ih je potrebno uzeti u obzir pri optimizaciji protokola snimanja, kako bi se osigurala optimalna ravnoteža između doze zračenja i dijagnostičke kvalitete slike.

Uvod: Konusno-snopna kompjuterizirana tomografija (CBCT) predstavlja radiološku dijagnostičku metodu koja omogućava trodimenzionalni prikaz anatomskih struktura maksilofacijalne regije uz visoku prostornu rezoluciju i manju dozu zračenja u odnosu na klasični CT. Poseban značaj CBCT-a ogleda se u analizi mandibule i sitnih anatomskih struktura koje često nisu jasno vidljive na konvencionalnim radiografskim snimcima. Cilj: Prikazati dijagnostički značaj CBCT-a u analizi mandibule i sitnih anatomskih struktura kroz pregled dostupne literature. Materijal i metode: Pregledni rad zasnovan je na analizi dostupne stručne i naučne literature u elektronskim bazama podataka (PubMed/MEDLINE, Scopus, Web of Science, Google Scholar). Korištene su ključne riječi: CBCT, mandible, mandibular canal, mental foramen, lingual foramina. Rezultati: Analiza dostupne literature pokazuje da CBCT omogućava visoko preciznu identifikaciju anatomskih struktura mandibule i njihovih međusobnih odnosa. U poređenju sa panoramskim i intraoralnim radiografskim snimcima, metoda se odlikuje značajno većom dijagnostičkom tačnošću i superiornom vizualizacijom anatomskih varijacija. Posebna vrijednost CBCT-a ogleda se u unapređenju preoperativnog planiranja implantoloških i oralnohirurških zahvata, kao i u smanjenju rizika od neurovaskularnih komplikacija. Zaključak: CBCT predstavlja superiornu i visoko pouzdanu dijagnostičku metodu u analizi mandibule i njenih anatomskih struktura, uključujući mandibularni kanal, mentalni foramen i lingvalne otvore, jer omogućava preciznu trodimenzionalnu vizualizaciju bez superpozicije i distorzije. Njegova primjena značajno unapređuje preoperativno planiranje implantoloških i oralnohirurških zahvata, uz smanjenje rizika od neurovaskularnih i hemoragijskih komplikacija. Zbog visoke dijagnostičke tačnosti i mogućnosti detaljne anatomske evaluacije, CBCT ima ključnu ulogu u savremenoj stomatološkoj dijagnostici mandibularne regije.

Uvod: Radiološki odjeli koriste nekoliko dijagnostičkih modaliteta snimanja s jonizirajućim zračenjem u dijagnostičke svrhe. Najčešći izvori jonizirajućeg zračenja su radiografija, kompjuterizirana tomografija, mamografija, i angiografija. Iako su doze jonizirajućeg zračenja koje se koriste relativno niske, s rastućim brojem populacije izložene zračenju više puta tokom života, svako nepotrebno snimanje moglo bi dovesti do zdravstvenih problema u budućnosti. Poslednjih godina, broj radioloških snimanja za dijagnostičke i terapijske procedure znatno se povećao. Cilj: Na osnovu dostupne literature, analizirati značaj edukacije pacijenata i zdravstvenih profesionalaca o rizicima jonizujućeg zračenja i zaštitnim mjerama tokom radioloških pregleda, s ciljem unapređenja sigurnosne prakse i smanjenja nepotrebnog izlaganja zračenju. Materijal i metode rada: Provedena je analitička studija pregledom dostupne naučne literature u relevantnim bazama podataka (PubMed, Medline i Google Scholar), upotrebom ključnih riječi “Radiation protection”, “ALARA”, “Ionizing radiation”. Rezultati: Nedostatak edukacije pacijenata o jonizirajućem zračenju proizilazi iz nedovoljne komunikacije od strane zdravstvenih radnika i nedostatka sveobuhvatnih informacija o rizicima i koristima radiološkog snimanja. U više od 70% slučajeva pacijenti ne dobiju informacije o rizicima prije pregleda, a 74,7% nikada nije razgovaralo sa ljekarom o rizicima zračenja. Čak 44% ispitanika zdravstvenih radnika pogrešno smatra da magnetna rezonanca i ultrazvuk emituju jonizirajuće zračenje. Velika većina pacijenata (84,7%) smatra da bi informacija o primljenoj dozi trebala biti obavezan dio medicinskog izvještaja. U opštoj populaciji samo 9,2% ispitanika ima dobro znanje o jonizirajućem zračenju. Zaključak: Potrebno je provoditi više programa podizanja svijesti kako bi se unaprijedila edukacija pacijenata i zdravstvenih radnika o rizicima jonizujućeg zračenja i mjerama zaštite, te time smanjilo nepotrebno izlaganje i poboljšala sigurnost u radiološkoj praksi.

Introduction: The main purpose of root canal filling materials is to provide an apical sealing that prevents the movement of bacteria and the diffusion of their metabolic products from the root canal system to periapical tissue. The aim of this study was to evaluate the apical sealing ability of mineral trioxide aggregate’s (MTA), epoxy resin, and zinc oxide eugenol- based sealer with single cone obturation techniques using the dye extraction leakage method. Methods: Seventy-five extracted human single-rooted teeth were instrumented using the crown-down technique with the Mtwo rotary file system to file 25/6. The teeth were randomly divided into five experimental groups (n = 15); Group 1 obturated with AH plus, Group 2 obturated with MTA BIOSEAL, Group 3 obturated with Endoseal, Group 4 positive control (POS CTRL) root canals are processed but not obturated, and negative control- apex of teeth completely covered with nail varnish, canals are not treated or obturated. In the first three groups, the single cone obturation technique with gutta-percha 25/6 was used. Apical microleakage was assessed with the dye extraction method, where the absorbance of 2% methylene blue was measured using a spectrophotometer. Results: The mean dye concentration values were MTA 22.79, AH plus 31.16, Endoseal 36.67, POS CTRL 280.15, negative control 9.01. Analysis of variance and pairwise comparisons indicated a significant difference in apical microleakage between the investigated groups (F = 3448, p < 0.001). The MTA BIOSEAL showed significantly less apical microleakage than the AH plus and Endoseal. The AH plus showed less apical microleakage than the Endoseal, although there was no significant difference between these two sealers. Conclusion: With the limitation of the study, it was concluded that MTA sealers show statistically less apical leakage than AH Plus and Endoseal.

Background: The development of novel medical imaging technologies and treatment procedures hinges on the availability of accurate and versatile phantoms. This paper presents a cost-effective approach for creating anthropomorphic abdominal phantoms. Methods: This study proposes a cost-effective method using 3D printing and readily available materials (beeswax, plaster, and epoxy resin) to create high-fidelity anthropomorphic abdominal phantoms. The three-dimensionally printed phantoms exhibited X-ray attenuation properties closely matching those of human tissues, with measured Hounsfield unit (HU) values of −115.41 ± 20.29 HU for fat, 65.61 ± 18.06 HU for muscle, and 510 ± 131.2 HU for bone. These values were compared against patient images and a commercially available phantom, and no statistically significant difference was observed in fat tissue simulation (p = 0.428). Differences were observed for muscle and bone tissues, in which the 3D-printed phantom demonstrated higher HU values compared with patient images (p < 0.001). The 3D-printed phantom’s bone simulation was statistically like that of the commercially available phantom (p = 0.063). Conclusion: This method offers a cost-effective, accessible, and customizable alternative for abdominal phantoms. This innovation has the potential to accelerate advancements in abdominal imaging research, leading to improved diagnostic tools and treatment options for patients. These phantoms could be used to develop and test new imaging techniques with high accuracy.

Introduction: The introduction of hybrid imaging systems such as Single Photon Emission Computed Tomography/Computed Tomography (SPECT/CT) has completely changed the scanning procedure of conventional diagnostic nuclear medicine protocols. Modern bone scintigraphy protocols include SUV quanitification and Whole Body (WB) SPECT/CT scanning modality. The major limitation of these new technologies is relatively long scanning time. New detector systems with modern reconstruction softwares have been developed for fast scanning SPECT protocolos. These new technologies can produce images of reduced acquisition with same quality as full scanning acquisition. As a result new studies suggest that planar WB scintigraphy should be replaced with WB SPECT/CT. Methods: One hundred oncology patients performed SPECT/CT as a part as their clinical follow-up. Three different scanning and three reconstruction protocols have been evaluated. Two nuclear medicine physicians evaluated with Likert scale image sharpness, lesion visibility, and lesion background detectability. The overall image quality was determined as the sum of these three parameters. Results: In terms of scan duration reduction on image quality, Volumetrix Evolution for Bone performed during ultra-fast SPECT acquisition achieved the highest score, which is superior compared to the standard SPECT acquisition protocol. The overall image quality was the best with the Volumetrix MI Evolution for Bone protocol for ultra-fast acquisition Conclusion: The Evolution for Bone protocol for ultra-fast acquisition showed best results compared to other protocols. The adoption of new acquisition SPECT protocol may offer more comfortable exams, resulting in higher patient satisfaction. The implementation of this new protocol can lead to an improvement in SPECT sensitivity, primarily due to the reduction of SPECT motion artifacts.

Abstract Objective  This study investigated biomechanical behavior of custom post core made of six different materials on the tooth with and without the ferrule under different occlusal load. Materials and Methods  Three-dimensional models of mandibular first premolar, with and without ferrule, reconstructed from micro-computed tomography image are restored with different custom post core and zirconia crowns. By using the finite element analysis, von Mises stress shown in MPa was measured under simulated axial and oblique load of 200 [N]. To compare the stress distribution, six different custom post core materials were chosen: zirconia, Ni-Cr alloy, gold alloy, glass fiber-polyether ether ketone, polyether ether ketone, and carbon fiber-polyether ether ketone. Results  Custom post cores with a higher modulus of elasticity showed higher measured stress in the posts, but less stress in dentin. Measured stress in custom post core under oblique loading was approximately three times higher compared with axial loading. Stress in custom post core and in dentin under both types of loads was slightly higher in teeth without ferrule effect. Conclusion  The use of custom cast post cores made of different alloys is recommended in restoration of endodontically treated teeth, with extensive loss of tooth structure especially in teeth without ferrule effect.

Kultura sigurnosti je set vrijednosti, znanja, vještina, stavova i prakse na individualnom i institucionalnom nivou organizacije radioterapijskog procesa koji uspostavlja način rada u kojem sigurnost i zaštita zdravlja predstavljaju prioritet prilikom obavljanja radnih zadataka. Razvoj kulture sigurnosti na individualnom i institucionalnom nivou postalo je jedno od ključnih sigurnosnih pitanja u savremenoj radioterapiji. Cilj ovog istraživanja je procijeniti mogućnost upotrebe elektronskog sistema za prijavljivanje incidenata u razvoju kulture sigurnosti kod zdravstvenih profesionalaca u radioterapiji i mogućnost izgradnje sistemske primjene seta vrijednosti koji omogućava obavljanje svih radnih zadataka u radioterapiji uz davanje maksimalnog priorieta sigurnosti. Kao instrument istraživanja korišten je elektronski sistem za prijavljivanje incidentata u formi strukturiranog kompjuterskog intervjua prema ROSEIS metodologiji. Na osnovu informacija prikupljenih pomoću sistema napravljena je procjena razvijenosti različitih segmenata kulture sigurnosti, predložene mjere na njenom razvoju i poboljšanju, te data pocjena njihove efikasnosti u unaprijeđenju sigurnosti u radioteapiji. Razvijena kultura sigurnosti u radioterapijskom radnom okruženju može značajno unaprijediti kvalitet radioterapijskog tretmana, reducirati pojavu incidenata, poboljšati efikasnost i efektivnost radioterapijskog tretmana. Razvoj kulture sigurnosti ne podrazumijeva samo uspostavu standardnog seta pravila, nego i promjenu stavova, ponašanja i profesionalne prakse na individualnom i institucionalnom nivou.

Uvod: Jednofotonska emisiona tomografija (SPECT) značajno je unaprijedila nuklearno-medicinsku dijagnostiku. Nedostatak SPECT metode su relativno niski signal-šum odnos (SNR) kao i kontrast-šum odnos (CNR). Nizak broj fotona slike predstavlja veliki problem kod SPECT snimanja zbog smanjenja signala uz povećanje šuma (pozadine slike). Zadnjih godina veliki broj naučnika ističe značaj SPECT snimanja niskog broja signala korištenjem savremenih detektorskih sistema i naprednih softverskih modaliteta. Najznačajniji napredak rekonstrukcije SPECT snimaka predstavlja primjena metode oporavka rezolucije (RR) kod snimanja miokarda (Myovation Evolution) i koštanog sistema (Evolution for Bone) jer dugotrajna SPECT akvizicija smanjuje komfor uz pojavu artefakata micanja i smanjenje kvaliteta slike. Savremeni metod zasnovan je na principu “Half-Time SPECT” uz jednaku senzitivnost i specifičnost tomografske studije. Materijal i metode: Istraživanje je provedeno kao prospektivna klinička eksperimentalna studija na uzorku od 100 pacijenata sa potvrđenom onkološkom dijagnozom. Izvršena je komparacija snimaka pune i skraćene dužine akvizicije (skraćenje za 25 i 50% od pune akvizicije). Svi snimci su rekonstruisani sa tri različita protokola. Ukupno je ispitano 9 različitih SPECT protokola. Na svim snimcima nivo šuma, odnos signal-šum kao i odnos kontrast-šum su mjereni za isto anatomsko područje. Rezultati: Skraćenjem trajanja akvizicije zabilježen je porast vrijednosti šuma, najblaži porast zabilježen je korištenjem Evolution for Bone protokola. Smanjenjem trajanja akvizicije SNR i CNR značajno su smanjeni, dok je protokol koji je koristio RR modalitet zabilježio veću vrijednost SNR i CNR na 50% akvizicije u odnosu na punu akviziciju bez RR modaliteta. Zaključci: Analizom snimaka skraćene i pune akvizicije uz primjenu parametara rekonstrukcije došlo se do zaključka da RR modalitet omogućava skraćenje trajanja SPECT akvizicije bez značajnog uticaja na povećanje vrijednosti šuma. SNR i CNR primjenom RR modaliteta i dalje mogu ostati visoki pri čemu je omogućena jasna detekcija patoloških lezija kao i kod pune SPECT akvizicije.

Uvod: U današnje vrijeme kao glavni alat za procjenu starosti u forenzičkoj medicine koriste se radiološki snimci. Pojavom kompjuterizirane tomografije konusnim snopom omogućen je 3D uvid u anatomske strukture zuba, a samim tim unaprijeđen i olakšan proces identifikacije, obzirom da su zubi najtvrđi dio ljudskog tijela i kao takvi se često koriste za procjenu starosti. Cilj rada je ispitati radnu hipotezu prema kojoj dentalna dob procijenjena metodom volumetrijske analize pulpe kompjuteriziranom tomografijom konusnim snopom odgovara hronološkoj dobi ispitanika. Metode: Kroz ovu prospektivnu pilot studiju analizirani su CBCT snimci bosanskohercegovačke populacije kod 30 ispitanika (17 žena i 13 muškaraca). Snimci su u .DICOM formatu importovani u ITK Snap program pomoću kojeg je izmjeren volumen pulpe zuba interkaninog sektora gornje i donje vilice, i to za očnjake, centralne i lateralne sjekutiće. Kriteriji za uključivanje podrazumijevali su odsustvo kalcifikacije, artefakata i bez većih restauracija kod navedenih zuba. Podaci o svakom mjerenju korelirani su sa dobi i spolom ispitanika. Statistička obrada i interpretacija prikupljenih podataka urađena je pomoću statističkog programa SPSS. Rezultati: Provedeno istraživanje je potvrdilo da se volumen pulpe zuba smanjuje sa godinama starosti. Dob ispitanika je varirala između 16 i 54 godine. Najmanji volumen pulpe izmjeren je kod centralnog sjekutića mandibule, a najveći kod maksilarnog očnjaka. Volumen pulpe zuba gornje vilice općenito je bio veći nego kod zuba donje vilice. Kod žena je zabilježen manji volumen pulpe zuba u odnosu na volumen pulpe kod muškaraca. Zaključak: Kod svih analiziranih zuba postojala je značajna korelacija između dobi i volumena pulpe zuba, sa jačom korelacijom kod muškaraca. Studija je pokazala da se dob može procijeniti na osnovu poznavanja volumena pulpe zuba interkanine regije, uz uspostavljanje matematičkog modela za koji je potreban veći broj ispitanika.