Sažetak. Infekcije tmdnice su relativno česte, tako da je često i propisivanje antibiotika и trudnoći. Vrsta antibiotika, doza, trajanje, način i učestalost primjene zavise od uzročnika i težine bolesti. U Sjedinjenim Američkim Državama, prema Upravi za hranu i lijekove (engl., Food and Drug Administration, FDA) svi lijekovi, prema riziku za oštećenje ploda, svrstavaju se и 5 grupa (А, В, C, D, X). Najmanji rizik imaju lijekovi iz grupe A i B, a najveći iz grupe X. Cilj rada je bio da se ispita učestalost primjene antibiotika kod trudnica, koje su najčešće indikacije za njihovu primjenu, koji se antibiotici najčešće koriste i и koju grupu rizika po plod spadaju, te koliko je antibiotska terapija trajala. ® Studija je obuhvatila 694 trudnice. Ispitivanje je provedeno tokom 2004. i 2005. godine. Podaci su prikupljeni modifikovanim upitnikom za trudnice Svjetske zdravstvene organizacije, originalno urađenom na Institutu za farmakološka istraživanja “Mario Negri ”, Milano, ltalija. U toku trudnoće, lijekove je uzimalo 574 (82,71%) žene. U prosjeku, uzimano je 2,84 lijeka po trudnici. Najčešće su korišćeni preparati željeza (69,9%) i vitamini (56,1%), a slijede sistemski antibiotici (33,9%), antimikotici u obliku vaginaleta (22,3%), simpatikomimetici za spriječavanje prijevremenog porođaja (22,0%), polni hormoni (progesteron) (13,9%), te benzodiazepini (12,0%>). Od sistemskih antibiotika najčešće su korišćeni beta laktamski antibiotici (penicilini i cefalosporini, FDA grupa B). Najčešće indikacije za terapiju sistemskim antibioticima su bile: infekcije urinarnog trakta, a zatim respiratornog. Utvrđeno je da su antibiotici primjenjivani i kod virusnih infekcija uz opravdanje da se trudnice zaštite od bakterijske superinfekcije. Oko 3% trudnica bilo je na hroničnoj terapiji, koja je započeta prije i trajala je tokom čitave trudnoće (epilepsija, oboljenja štitne žlijezde, i slično). Antibiotike za sistemsku primjenu je koristila treéina trudnica, a najčešće su korisćeni beta laktamski antibiotici, amoksicilin i cefaleksin. Antibiotici su najčešće korišćeni za liječenje infekcija urinarnog i respiratornog trakta. Kod veéine trudnica, liječenje infekcija bilo je neodgovarajuée.

Using ATC/DDD methodology, we analyzed antibiotic utilization in the Clinical Centre of Banja Luka, one of the largest clinical centres in Bosnia and Herzegovina, during the war and postwar period (1994–2000), as well as the role of drug donations on doctors' prescribing decisions. The retrospective analysis of antibiotic utilization (group J according to the Anatomical Therapeutical Chemical – ATC classification) was based upon the data provided from the hospital computer centre and calculated as the number of defined daily doses (DDD) per 100 bed days. The pharmacoepidemiological analysis showed that the total use of antibiotics changed markedly; in the war year of 1994, as well as in 1998, antibiotics were the second most frequently used group of drugs (19.7% and 14.1% of total drug utilization respectively), while in the following years antibiotics were considerably less used. These dynamics were significantly influenced by drug donations, the percentage of which in the overall antibiotic supply in 1996 was 91.5%, while in 1999 and in 2000 it decreased considerably to 46.8% and 45.6%, respectively. The most widely prescribed antibiotics were penicillins, aminoglycosides, sulphonamides and tetracyclines. Among these, the aminopenicillins, co‐trimoxazole, gentamicin and tetracyclines were mainly (70–100%) supplied as a drug donations. However, macrolides, cephalosporins and quinolones were less used due to fact that they were considerably less often delivered through drug donations. It can be concluded that the drug donations had a significant impact on prescribing practice and the rational use of antibiotics in the Clinical Centre studied.