PROCJENA SREDNJE ŽLJEZDANE DOZE U ODNOSU NA GUSTOĆU DOJKE I EKSPOZICIONE PARAMETRE U DIGITALNOJ MAMOGRAFIJI

Cilj: Cilj istraživanja je procijeniti srednju žljezdanu dozu (engl. Mean Glandular Dose - MGD) u kategorijama gustoće dojki, te utvrditi njenu povezanost sa parametrima snimanja u digitalnoj mamografiji. Metode: Retrospektivna opservaciona studija je provedena u Zavodu za zdravstvenu zaštitu žena i materinstva Kantona Sarajevo, u periodu od januara do maja 2024. godine, a obuhvatila je asimptomatske ispitanice starosti od 40 do 65 godina koje su podvrgnute rutinskoj digitalnoj mamografiji. Kraniokaudalne (engl. craniocaudal - CC) i mediolateralno-kose (engl. mediolateral oblique - MLO) projekcije su urađene pomoću Mammography Fusion sistema (Siemens Healthineers, Erlangen, Germany). Iz Sectra PACS sistema, prikupljeni su podaci o debljini kompresije dojke, MGD-u, naponu rendgenske cijevi (kV) i proizvodu jačine struje i vremena ekspozicije (mAs) (Sectra AB, Linköping, Sweden). Gustoća dojki je provedena prema smjernicama sistema za izvještavanje i klasifikaciju nalaza snimanja dojke. Statistička analiza je uključivala t-test za zavisne uzorke i Pearsonovu korelaciju, uz nivo statističke značajnosti p<0,05 i interval pouzdanosti od 95%. Rezultati: U studiju su uključene 103 ispitanice, prosječne dobi 50,73±5,06 godina. MGD je pokazala postepeni porast sa povećanjem gustoće dojki, krećući se od 1,23±0,20 mGy u kategoriji A (masne dojke) do 1,46±0,39 mGy u kategoriji C (heterogeno guste dojke). MLO projekcije su imale značajno veću debljinu kompresije, kV, MGD i mAs vrijednosti u odnosu na CC projekcije (p<0,001). Korelacijska analiza je pokazala umjereno pozitivnu povezanost između debljine kompresije i MGD-a, te mAs-a (r=0,50–0,61), dok je između MGD-a i mAs-a u svim projekcijama, utvrđena izrazito jaka korelacija (r=0,979–0,988; p<0,001). Zaključak: Gustoća dojki i ekspozicioni parametri snimanja utiču na vrijednosti srednje žljezdane doze u digitalnoj mamografiji, te ih je potrebno uzeti u obzir pri optimizaciji protokola snimanja, kako bi se osigurala optimalna ravnoteža između doze zračenja i dijagnostičke kvalitete slike.